Marnik D'Hoore

Wat op mijn pad komt en ik wil delen

January 2nd, 2013

Mijn bijdrage tot het TrendRapport 2013

Mijn bijdrage tot het TrendRapport 2013

Als mens krijgen we een goed gevoel door dingen te bezitten. Dat is goed voor de economie, goed voor onze eigenwaarde, goed voor onze ontwikkeling en goed om ons eigen leven vorm te geven. Het willen bezitten van zaken werd ooit gestimuleerd door de industriële revolutie en de daaruit voortgevloeide economie met een boom in de jaren ’80. Vòòr de industriële revolutie was er vooral een ruil- en wij- helpen-elkaar-handel/cultuur. Mensen leefden vooral van de landbouw en ambacht en hadden elkaar nodig. De laatste jaren vragen meer en meer mensen zich af waarom ze per se alles moeten blijven bezitten. Het kan ook anders, vindt men.

Wat is het concept?
Het is de snelle ontwikkeling om niet meer per se alles zelf te willen bezitten. En waarbij het traditioneel delen, verhandelen, verhuren, ruilen en lenen wordt heruitgevonden en online georganiseerd wordt op een schaal die we ons soms niet meer voor mogelijk kunnen houden. De omkering van ik naar wij en waarbij beleven en toegang krijgen tot belangrijker wordt dan bezitten.

Kijk naar Spotify die je toegang geeft tot muziek die je als het ware huurt per maand, versus iTunes waar je de muziek koopt en bezit. Het is een transformatie van de manier waarop we handel gaan drijven, hoe we gaan consumeren en de manier waarop we leven. We zouden het zelfs een nieuw soort economie kunnen noemen.

In 2011 noemde Time magazine “collaborative consumption” zelfs één van de 10 ideeën die de wereld zal veranderen.

Waarom evolueren we in deze share-richting ?
Collaborative consumption wordt gevoed vanuit verschillende evoluties die onze maatschappij meemaakt. Zie de 7 drijfveren die ik verderop omschrijf.
Is het nieuw? Absoluut niet. Ik herinner me heel goed dat mijn eerste nieuwe fiets eigenlijk de oude fiets van mijn broer was of sommige van mijn kledij reeds gedragen was door mijn neef. Binnen het gezin, binnen de familie of binnen de burenomgeving was het doorgeven van reeds gebruikte spullen de normaalste zaak van de wereld.

Of kijk naar de rommelmarkten. Die zijn nog altijd bijzonder populair. In je huis een aantal passende items hebben die je op de rommelmarkt hebt gekocht, is zelfs trendy. Het getuigt van creativiteit om oude spullen en nieuwe met elkaar te doen passen.
En we kennen allemaal eBay waar particulieren hun goederen onderling verkopen aan elkaar. En de drijfveer is niet alleen om een ‘batje’ te kunnen doen.
Herinner je je pubertijd waarbij je geld (uit)leende bij/aan vrienden en later wel terugkreeg? Dat was de normaalste zaak van de wereld.

Hoe zal het internet hiertoe bijdragen?
Er zijn ondertussen veel online initiatieven opgestart die collaborative consumption mogelijk maken en stimuleren. Gaande van het delen van auto’s, delen van zonne-energie, ruilen van speelgoed, huren van kunst, huren van dure designerkleding, onderling huren en ruilen tussen particulieren en studenten, ruilen-onder-buren-sites, geld lenen waarbij banken niet meer tussenbeide komen, . . .

En wat merken we? Dat mensen die in eerste instantie geen vragende partij zijn, geleidelijk overtuigd raken en zelfs grote fan worden van het concept. Waarom? Omdat de mogelijkheid gecreëerd wordt voor hen via deze websites. Net zoals we ‘meegesleurd’ werden door de stij- gende populariteit van Facebook om ons leven online tentoon te stellen.

Over welke sites gaat het concreet?
Bekijk op http://www.collaborativeconsumption.com/the-movement/snapshot-of-examples.php een lijst met sites. En wat merken we? Dat de meeste online platformen vooral in het buitenland worden ontwikkeld en gelanceerd. Daardoor ontwikkelt zich deze evolutie in andere continenten en landen. De ene cultuur evolueert hier makkelijker en sneller in vergelijking met de andere. Zo loopt Europa achter op Amerika en Australië. En zo loopt België achter op Scandinavië en Frankrijk.

Goed of slecht voor de economie?

Sommige economen beweren dat deze vorm van consumeren de economie zou tegenwerken, vertragen of zelfs lamleggen. Klopt niet natuurlijk. Want wij mensen zijn nu eenmaal consumenten. Het geld dat we uitsparen door bijvoorbeeld minder uit te geven aan zaken die grote budgetten opslorpen, gaan we gegarandeerd uitgeven aan andere dingen. We zullen met z’n allen duurzamer gaan leven, bewuster omgaan met ons geld en hoe/waaraan we het spenderen.
Voorwaarden:

Wanneer kan het concept werken?
Collaborative consumption werkt niet vanzelf. Het is een evolutie zoals andere ontwikkelingen. Net zoals onze maatschappij een behoefte had om mobiel te kunnen telefoneren en waar vervolgens de gsm een paar jaar nodig had om ingeburgerd te raken in onze maatschappij.
En om het principe te laten werken moet het aan een aantal voorwaarden voldoen. We onderscheiden drie factoren: systemen, principes en drijfveren.

3 systemen

Product diensten: er moet voldoende aanbod van producten en diensten zijn. Je wil niet per se de DVD van een film bezitten, je wil toegang om de film te bekijken. Zie naar de stijgende populariteit van ‘uitgesteld kijken’ of films huren die Telenet en Belgacom aanbieden. En binnenkort komt Netflix in België, de Spotify van de online filmverhuring.
Her-distributie markten: Er moet een behoefte zijn om het aanbod met producten en diensten te gaan hergebruiken. Hieruit vloeien de ‘kleding-swap’ initiatieven, tweedehands-sites en ebay populariteit uit voort. Online en lokaal in het dorp.
Collaboratieve levensstijlen: De evolutie van de ik-cultuur naar de wij-cultuur. Met een bewustzijn naar jezelf en met een gunfactor naar de ander. We delen, ruilen, lenen steeds vaker ons ‘bezit’ met anderen.

4 principes

Deze zijn nodig om de systemen te kunnen doen werken.
➊ Vertrouwen tussen vreemden: als je geld leent, je huis of persoonlijke spullen uitleent aan vreemden of samen iets aankoopt, dan is vertrouwen onder alle partijen onmisbaar
➋ Geloof in het gemeenschappelijk belang: afstappen van de drang om de dingen alleen te kopen en te bezit- ten, een filosofie ontwikkelen om bij te dragen aan het gemeenschappelijk belang
➌ Durven loslaten: een attitude ontwikkelen om de dingen de vrije loop te laten en de controle uit handen te geven
➍ Kritische massa: er zijn uiteraard een minimum aan mensen nodig die in een specifiek initiatief willen stappen en het helpen uitbouwen

7 drijfveren

Zelf zie ik 7 drijfveren waarom het in deze richting ontwikkelt:
Heropleving van de maatschappij: Het bevolkingsaantal op de aarde stijgt in een razendsnel tempo. En mensen worden er zich van bewust dat er een overaanbod is aan producten, productie de spuigaten uitloopt en onze vraag naar consumptie-gestimuleerd door deze (verbruikers)economie- alleen maar toeneemt. We zijn hierdoor in een vicieuze cirkel geraakt waarbij het aanbod de vraag stimuleert en vice versa. Mensen willen die vicieuze cirkel doorbreken.
De crisis: het willen besparen op zaken die we uit noodzaak moeten kopen
➌ Meer kunnen permitteren: (duurdere) dingen willen bezitten of beleven die we ons eigenlijk niet kunnen permitteren. Althans niet als we het alleen moeten financieren.
Kostenbewustzijn: De behoefte om minder te willen betalen om toch hetzelfde te gebruiken en beleven. We willen meer kunnen doen met ons geld.
Groener willen leven: Vanuit milieunoodzaak. Mensen die bezorgd zijn om het milieu en onder andere de productie en consumptie willen verlagen, hebben een gemeenschappelijke behoefte die collaboration consumption tot leven brengt
Social networks: O.a. Facebook en Twitter hebben ons geconditioneerd om ons leven te delen met de buitenwereld. Delen wordt dus een tweede natuur. En we houden rekening met wat onze naasten online zeggen alvorens we iets (niet) aankopen.
Peer-2-peer technologieën: Online initiatieven en websites die ontwikkeld worden door initiatiefnemers die een deel-, ruil-, leen-, verkoopplatform opzetten en hier PR rond voeren. Zie ook het online uitwisselen van digitale zaken zoals muziek (napster, spotify), documenten (dropbox, Google Drive),kennis (Wikipedia) dat onder ‘vrienden’ is ingeburgerd en gemeengoed geworden is. Dergelijke technologieën stimuleren mee de drang om ook fysieke producten en diensten uit te wisselen.

Deze voorwaarden ontwikkelen zich vanzelf. Vanuit de drijfveren vormen zich de principes en van daaruit worden de systemen ontwikkeld.

Wat zegt de toekomst ?
Zoals gezegd is het fenomeen collaborative consumption niet nieuw. Tegelijk is deze deelcultuur die zich binnen de familie en de buren afspeelde ons de laatste decennia wat ontglipt. In de jaren ’80 werd een ik-cultuur ontwik- keld en wou iedereen zijn eigen nieuwe en unieke spullen bezitten. We hebben een soort drempel ontwikkeld waarbij de vraag om zaken te lenen of uit te lenen niet meer ‘staat’. Wat zich verder sterk heeft ontwikkeld in de jaren ’90 en millennium.
Op vandaag is -mede door de 7 drijfveren- het niveau waar collaborative consumption zich naartoe ontwikkelt in volle evolutie. In 2013 zal internet het gebruik van dit fenomeen sterk stimuleren en mee vorm geven. De meeste online initiatieven bevinden zich momenteel nog in het buitenland maar zal gaandeweg Europa en ook ons land bereiken. Binnen een vijftal jaar zal dit een nieuwe economische cultuur geworden zijn.

Weetje. bPost in Belgie is momenteel bezig een platform aan het ontwik- kelen die instant delivery van boodschappen, online gekochte producten,... fel zal versnellen, makkelijker en een stuk goedkoper zal maken. Het zal het online aankoopgedrag stimuleren. Daaruit voortvloeiend zullen peer- to-peer initiatieven ontstaan waar- door particulieren onderling zaken aan elkaar gaan uitlenen, verhuren en ruilen.

Verder voorspel ik een nauwe samenwerking (of zelfs integratie) tussen de tal van online collaborative consumption platformen en de populaire bestaande social platformen zoals Facebook en Linkedin.

Dit was mijn bijdrage tot het trendrapport 2013. Je kan het volledige rapport hier downloaden.

PS

Op 21 februari 2013 organiseren we samen met Stima de Trends Night. 7 sprekers komen op een inspirerende manier hun trend toelichten. Geïnteresseerd om te komen? Mail mij marnikdhoore@gmail.com 

Reageer op dit bericht